Xushnudbek Xolmuhammad

#tushuning 🟢Sirri Saqatiy rohimahulloh aytadilar: “Ilm dunyo xazinalaridan afzaldir. Ilm o‘z egalarini qo‘riqlaydi va ularni har qanday ofatdan himoya qiladi. Mol sarflangan sari kamayadi, ilm esa sarflangan sari (boshqalarga o‘rgatilgan sari) ortadi. Albatta…

#tushuning
🟢Sirri Saqatiy rohimahulloh aytadilar: “Ilm dunyo xazinalaridan afzaldir. Ilm o‘z egalarini qo‘riqlaydi va ularni har qanday ofatdan himoya qiladi. Mol sarflangan sari kamayadi, ilm esa sarflangan sari (boshqalarga o‘rgatilgan sari) ortadi. Albatta, ilmning misoli — yo‘l ustidagi chiroq kabidir. Undan ketayotgan ham, kelayotgan ham nur oladi, undan foydalaniladi, lekin u hech kamaymaydi.”

🟢Ana shu chiroq bo'lgan ilmni qanday hosil qilish kerakligi haqida esa Abdulloh ibn Muborak quyidagicha aytadilar: “Ilm to‘rt narsa bilan qo‘lga kiritiladi:
— bo‘sh vaqt (fursat),
— mol (moddiy imkoniyat),
— yod olish (kuchli xotira),
— va taqvo (qattiq parhezkorlik).”

📚 FazluI ilm va fazlu hamalatihi, 31-bet

⏺️Agar talaba bo'lsangiz yaxshi tushuning:
- Olayotgan ilmingiz sizga foyda bersin
- Unaga amal qiling, yo'qsa zararingizga yuk bo'ladi
- Unda ixlos qiling, uni seving
- Fikringiz, zikringiz shu bo'lsin
- Ko'chalarda, to'ylarda, yig'in-gaplarda tentirab yurmang
- O'zingizga sutkada eng kamida 10 soatlik dars vaqti ajrating
- Takrorsiz, yodlashsiz siz hech kimsiz
- Ilmingiz sizga chiroq, siz esa u bilan boshqalarga chiroq bo'la oling
- Ibodatingiz ko'paymasa, ilmingiz ham ko'paymaydi, ko'laysa ham foydasi yo'q
- Sunnatlarni lozim tutmagan odam, sunnatlarning sohibiga voris bo'la olmaydi
- Ta'lim uchun pul sarflang
- Erta yotib erta turing, jismoniy faol bo'ling
- Yarim kosa ovqatga odatlaning, ko'zingiz chiqqudek yemang
- Ota-onaning duosi sizga har joyda eshik ochuvchi bo'ladi
- Mashaqqat chekmasangiz, ne'mat kelmaydi. Hatto Jannatga kirish uchun ham o'lish kerak.
- Ko'p bilish, agar amal qilinmasa sizga eng zararli narsaligini yaxshilab o'ylab ko'ring.

😎 Telegram | Talabaga ta'lim-adab

#tushun ❗️"Ijtihod eshigi" yopilmagan. Uni hech kim qo'li bilan yopib qo'ygani yo'q. Bugunimizdagi ijtihod: "Navozil masalalaridagi ijtihod"dir. ⏺️Alloma Muhammad Taqiy Usmoniy aytadilar: “Zamon taqozosi bilan bugungi insoniyat hayoti avvalgi holatidan o‘zgarib…

#tushun ❗️"Ijtihod eshigi" yopilmagan. Uni hech kim qo'li bilan yopib qo'ygani yo'q. Bugunimizdagi ijtihod: "Navozil masalalaridagi ijtihod"dir. ⏺️Alloma Muhammad Taqiy Usmoniy aytadilar: “Zamon taqozosi bilan bugungi insoniyat hayoti avvalgi holatidan o‘zgarib…

#tushun
❗️"Ijtihod eshigi" yopilmagan. Uni hech kim qo'li bilan yopib qo'ygani yo'q. Bugunimizdagi ijtihod: "Navozil masalalaridagi ijtihod"dir.

⏺️Alloma Muhammad Taqiy Usmoniy aytadilar: “Zamon taqozosi bilan bugungi insoniyat hayoti avvalgi holatidan o‘zgarib ketdi. Yevropada sanoat inqilobi yuz berdi, bu sanoat inqilobi hayotning barcha jabhalarida o‘tmishda misli ko‘rilmagan o‘zgarishlarni keltirib chiqardi. Bu tufayli vaziyatlar tubdan o‘zgardi.

Siyosat, iqtisodiyot, sanoat, savdo va boshqa sohalardagi yondashuvlar tamoman almashdi. Bu sohalarning barchasida yangi masalalar va ilgari kuzatilmagan yangicha o'zgarishlar paydo bo‘ldi. Bu masalalarning ochiq-oydin zikrini Qur’oni karim, Sunnat yoki qadimgi fuqaholarning kitoblaridan topishning iloji yo'q.

Shu bois, bu masalalarning hukmlarini Kitob va Sunnat asosida, faqihlar tomonidan belgilangan o‘zgarmas asoslar, barqaror mezonlar va qabul qilingan qoidalar asosida aniqlashimiz lozim. Bu masalalarni yechishda bir tomondan, dinning mustahkam va davomli asoslarini saqlab qolishimiz, ikkinchi tomondan esa, zamonamiz kishilarining ehtiyojlarini hisobga olishimiz kerak. Mana shu hozirgi asrda talab etilayotgan ijtihod, ya'ni "navozil masalalaridagi ijtihod"dir"...

✔️"Bugungi kunimizning ijtihodiy manhaji" - Muhammad Taqiy Usmoniy 🇧🇼

🟢*Navozil - yangi chiqayotgan fiqhiy masalalar

😎 Telegram | Talabaga ta'lim-adab

#irshod
🪶Tolibi ilmning vaqti unga shaxsiy mulk emas, u ummatning, xalqning, vatanning mulkidir

⏺️Men doimo ilm talabasi bo‘lgan birodarlarimga shunday deyman: «Ey yoshlar! Bu so‘zni men ko‘p bora takrorladim, qayta-qayta ta’kidladim va sizlarga ham yana takrorlayman. Yodlab olinglar, ey yoshlar: ilm tolibining vaqti uning shaxsiy mulki emas, balki uni kutayotgan ummatning mulkidir. Chunki ummat sizni ilmli, amal qiluvchi, dinda, dunyoda, aqidada va ibodat ahkomlarida ularga o‘rnak bo‘ladigan zot sifatida kutmoqda. Siz ularning dinida murojaat qiladigan manbasi bo‘lishingiz uchun kutilmoqdasiz.

Ummat sizni kuniga ikki-uch marta choy, sho'rva ichib, mayda mashg‘ulotlar bilan vaqt o‘tkazadigan odam bo‘lib chiqishingizni kutmaydi. Yo‘q, aslo unday emas! Vaqtingni bunday ishlarga sovurishing harom. Chunki vaqting seniki emas. Ummat seni kutib turgan bir paytda uni behuda sarflashga haqqing yo‘q.

Men bu gapni yana takrorlayman. Ehtimol, bu nasihatning vaqti sizlar uchun o‘tib ketgandek tuyular, ammo baribir, inshaalloh, kelajakda undan foyda ko‘rasizlar va uni o‘z shogirdlaringizga singdirasizlar. Ilm talabasining vaqti uning shaxsiy mulki emas, balki ummatning mulkidir».

📕 Asrimiz ulamosi, hadis va fiqh ilmi peshvosi, haqiqiy murshid Shayx Muhammad Avvoma 🇧🇼

😎 Telegram | Talabaga ta'lim-adab

#suluk
⏺️Ilm bulog‘i, hidoyat mash’alalariga aylaning. Uyini ko‘proq lozim tutadigan, tunlarni ibodat bilan munavvar etadigan, qalblari hamisha navqiron, kiyimlari oddiy kishilardan bo‘ling! Osmon ahliga taniling, yer ahliga noma’lum qoling!

✍️ Al-Favoid, 1/215.

😎 Telegram | Talabaga ta'lim-adab

#himmat
⏺️Imom Qosim Nonutiy va Imom Ahmad Ganguhiy rohimahullohlar "Dorul ulum Devband" madrasasiga ilk bor bir tup anor daraxtining tagida dars berish bilan asos solganlar. Bu dargohdan kimlar yetishib chiqqanini esa yaxshi bilasiz.

🟢Shunaqa, himmat va ixlos ko'p narsalarga qodir...

#quron
❗️ Ibrohim Maqdisiy rohimahulloh aytadilar: «Qurʼonni koʻp tilovat qilgin, uni tashlab qoʻymagin. Qurʼonni qancha koʻp tilovat qilsang, shuncha ilm olishing oson boʻladi». 

✍️ "Tabaqotul hanabila", 3/205

😎 Telegram | Talabaga ta'lim-adab

#manhajiyot #fuzaylxondomla ✍️ Tolibi ilm yoki har qanday o'zini ahli ilmman degan inson "ma'qulot" ilmlaridan o'qib, bemalol dars bera olishi shart deb hisoblangan kitoblar bor. Ularning bu kitoblarni yechib bera olishlari ularning ahli ilm deb hisoblanishida…

#manhajiyot #fuzaylxondomla
✍️ Tolibi ilm yoki har qanday o'zini ahli ilmman degan inson "ma'qulot" ilmlaridan o'qib, bemalol dars bera olishi shart deb hisoblangan kitoblar bor. Ularning bu kitoblarni yechib bera olishlari ularning ahli ilm deb hisoblanishida me'zon bo'ladi. Masalan, bulardan ba'zilari hanafiy mazhabi bo'yicha:
١-شرح ملا - الفوائد الضيائية للعلامة عبد الرحمن الجامي.
٢- مختصر المعاني للإمام التفتازاني.
٣-شرح العقائد النسفية للإمام التفتازاني.
٤- شرح الوقاية للعلامة تاج الشريعة.
٥- الهداية للإمام برهان الدين المرغيلاني.
٦-تفسير البيضاوي مع بعض الحواشي.
٧- شرح الشمسية للتفتازاني.
٨- شرح المواقف للإيجي للعلامة الجرجاني.
٩- شرح السراجية للجرجاني.
١٠- التوضيح مع التلويح للعلامة تاج الشريعة.
١١- كتب الأدب - المقامات للزمخشري و الحريري و بعض الدواوين و المعلقات العشرة.

🟢Eski manhajiyotimizda, xususan, Movarounnahr diyorlarida ushbu kitoblarni o'qimagan yoki bulardan dars bera olmaydigan odamni "mullo" deb hisoblashmagan. Bu ro'yxatga juda yaqin muqarrarotlar bugun Iroqdagi kurdlarning ba'zi hujra va madrasalarida ham saqlanib qolgan. Yuqoridagilar faqatgina "ma'qulot ilmlari" bo'lib, bu ro'yxatga qo'shimcha naqliy ilmlar: Qur'on, tafsir va hadis ilmlariga oid kitoblar ro'yxati qo'shiladi.

🟢Bu kitoblarni muqarrar va ilmiy  kitoblarning nisobi, me'zoni deb belgilangan bo'lishi bejiz emas. Chunki, ular tolibi ilmning ilmiy salohiyatini ,fikrlashini, dunyoqarashini juda yuqori darajada rivojlantirishga sabab bo'ladi.

🟢Endi hozirgi zamonimizga qaraylik, bizning diyorlarda kim bu kitoblardan to'liq dars bera oladi?! Domla Hindistoniy va u kishining tabaqalaridagi eski domlalalar va ulardan keyingi ba'zi shogirdlarigina shu kitoblarning ba'zilaridan juda yaxshi dars bera olishlari oxirgi eshitganimiz bo'lgan. Nomi mashhur bo'lgan juda ko'p kishilarning bu kitoblarni to'liq yecha olmasligiga guvoh bo'lingan.

🟢Nafaqat O'rta Osiyoda, balki arab va hind diyorlarida ham buni to'liq uddasidan chiqa oladigan insonni uchratish bugun juda qiyin bo'lib boryapti. Tolibi ilmlarning muqarraroti esa deyarli hammasi "taysir, muyassar ,tas'hil va intelektual jihatdan saviyasi past" kitoblar bo'lib qolyabdi. Ilmiy bahs uslublari juda rivojlanishiga qaramay, insonlarning intelektual salohiyati va umuman olganda ilmiy saviya juda past bosqichga tushib ketyapti. (Buni bugun dars berayotganlar, o'zini ustoz deb bilayotganlar, talabadan pul olishdan boshqasini o'ylamayotganlar yaxshi hisobga olishlari kerak.)

Afsuslar bo'lsinki, madrasalarda va universitetlarda yillab o'qigan ba'zi "talabalarga" bu kitoblardan birining ichidagi ishtibohli masalani ko'rsatsangiz, o'zining bilmasligini va ilmsizligini tan olish o'rniga, biror tuturiqli javob eshitmaysiz, balki ulardan bu kitoblarga va bu kitob mualliflariga qaratilgan tanqidlarni eshitasiz xolos...

🟢Maqsadimiz siz tolibi ilmlarni qo'rqitish yoki noumid qilish emas, balki himmatingizni oliyroq qilishga qiziqtirish, yurmoqchi bo'layotgan yo'lingizning ahamiyatini, uning bugungi holatini anglatishdir. Alloh barchamizga foydali va manfaatli ilm nasib qilsin, adashish va adashtirishdan O'zi saqlasin.

😎 Telegram | Talabaga ta'lim-adab

🙃🙃

⏺️"Menga kim o'rgatadi, kimdan o'rganay, qayerdan topay, o'rgatadigan odam topolmay o'tiribman, qayerga boray"...

✔️O'tiraver, senga hech kim o'rgatmaydi, shunday o'tiraversang topa olmaysan ham. Birov senga eshik qoqib kelmaydi, "Keling sizga o'rgatib qo'yay", - deb. O'rganish kerakmi, demak o'rganish uchun izlanish kerak, eshik qoqish kerak, iltimos qilish kerak. Bu zamonda bilmaslikka uzr yo'q. Hatto fuqaholar sen bilan meni o'rganishimiz uchun "o'rgatishga haq olish joiz", - deb fatvolarni o'zgartirib berishdi. O'tiraver, izlanma, qidirma, intilma..

#Ilm_tolibining_ikki_turi
🪶“Ey ilm talab qiluvchi birodar! Sen "shunchaki kitob o'quvchi"lardanmisan yoki "haqiqiy ilm talab qiluvchi"lardanmi? Buni yaxshi ajratib ol. Chunki ilmni shunchaki o'quvchi bilan haqiqiy ilm talab qiluvchi o‘rtasida juda katta farq va keng tafovut bor.”

⏺️Haqiqiy talaba:
- Ilmni jiddiylik, reja, muhabbat va ijtihod bilan talab qiladi
- Vaqtining borini yoki aksar qismini ilmga bag‘ishlaydi,
- Izlanish, asarlarni puxta egallash, katta va kichik kitoblarni o‘qish, ilmiy darslarda muntazam qatnashish orqali barchasini tartibli va manhaj bilan amalga oshiradi
- O‘ziga foyda beradigan va ilmiy asos bera oladigan kitoblarni o‘qiydi, takrorlaydi, yodlaydi. Ularni o‘qish unga yoqimli bo‘lmasa ham o'zini shunga undaydi, majburlaydi.

⏺️Uning ichki holati hamisha: “Men o‘qish, izlanish, takror va darslarimni faqat zarurat bo‘lsagina tark qilaman. Men faqat menga foyda beradigan, haqiqiy ilmiy quvvat va asos beradigan narsalalarni o‘qiyman, duch kelgan tarafga ergashib ketavermayman. Ilm mening ozuqam, ruhim va ko‘zimning quvonchi va men uchun hamma narsadir", - deydi.

U shunchaki ilmni naql qiluvchi, shunchaki ilmdan gapiruvchi yoki shunchaki tugatish uchun o'quvchi emas, balki muhaqqiq-tekshiruvchi ham (masalalarni tahqiq qiluvchi) bo‘ladi.

⏺️Bunday talaba ruhi jasadini tark etmaguncha ilm va kitobdan ajralmaydi, buni tasavvur ham qilib bo'lmaydi. Hatto unga: “Kutubxonangni va kitoblaringni tashla, evaziga oyiga o‘n minglab maosh beramiz”, deyilsa ham bunga rozi bo‘lmaydi!

⏺️Ammo shunchaki ilm o'quvchi (shunchaki muhib) talaba esa:
- U faqat o‘ziga yoqqan kitoblarni o‘qiydi. Ichki holati shunday: “Bo‘sh vaqt topganimda, ma'qul kelgan narsamni o‘qiyman.”
- U uchun ilm shunchaki bir mashg‘ulot, hordiq va zavq xolos.
- U ulamolar yoki ustozlarining darslarida qatnashadi, lekin uning ilmiy hayotida jiddiylik yo'q, tutgan yo'li tartibsiz va aniq rejasi yo'q.
- Yengil ilmlar bilan umrini o'tkizadi, vaqti oddiy ishlarda kechadi.

⏺️Ba’zan bunday kishilar haqiqiy talabadan ko'ra ko‘proq kitob o‘qigan, kengroq ma’lumotli, turli fanlardan iqtiboslar keltira oladigan bo‘lishi mumkin. Ammo u baribir haqiqiy talabadan:
- mustahkamlikda,
- tushunishda,
- dalil keltirishda,
- xulosa chiqarishda,
- izohlashda
- ijtihod va fatvo berishda undan ancha past bo‘ladi.

⏺️Ko‘pincha ilmni shunchaki yaxshi ko'rib, qandaydur boshqa sabablar bilan o'qib yurgan talabalar keyinchalik ilmni tark etadilar va undan uziladilar, go‘yo ular bilan ilm o‘rtasida hech qanday aloqa, muhabbat va do‘stlik bo‘lmagandek. Biz shunday bo'lgan va bo'layotganini ko'p ko'rdik. Bu kabi hollar sizning atrofingizda ham anchagina. Tushunish kerak, ular o‘rtasidagi farq yer bilan osmonchalik.

⏺️O'zingizni kim ekanligingizni va kimlar bilan qayerga ketayotganligingizni yaxshilab anglab, aniqlashtirib oling!!!

😎 Telegram | Talabaga ta'lim-adab

#himmat ⏺️Shayx Hozim Kiyloniy "Manor" matnining Imom Haskafiy qalamlariga mansub sharhi "Ifodatul anvor" kitobidan bo'layotgan darslarida talabalarga aytyabdilar: "Kunda men bazida 16 soat, ba'zida esa 17 soat bu ilmlar bilan band bo'laman. Buni faxrlanish…

#himmat
⏺️Shayx Hozim Kiyloniy "Manor" matnining Imom Haskafiy qalamlariga mansub sharhi "Ifodatul anvor" kitobidan bo'layotgan darslarida talabalarga aytyabdilar:

"Kunda men bazida 16 soat, ba'zida esa 17 soat bu ilmlar bilan band bo'laman. Buni faxrlanish uchun aytmayabman. Siz esa mendan yoshroqsiz, ko'prog'iga qodirsiz. Ko'progi qo'lingizdan keladi".

😎 Telegram | Talabaga ta'lim-adab

#manhajiyyat
❗️ Shayx Ahmad Sharif Azhariy || Shar’iy ilmlarni to‘g‘ri o‘rganish yo‘li

⏺️Ahmad Mahmud Hasan ash-Sharif al-Husayniy al-Hanafiy al-Moturidiy al-Azhariy — hazrat Husayn ibn Ali roziyallohu anhumoning, ya’ni Rosululloh ﷺ ning nabiralari bo‘lgan zotning avlodlaridandir.

✔️Podkastda quyidagilar:
* 00:03:08 — Shayxning tavalludi va hayoti haqida qisqacha ma’lumot.
* 00:11:01 — Al-Azhar universitetiga o‘qishga kirishi.
* 00:15:10 — Imom Kavsariy markazi.
* 00:16:58 — Mujovara tizimi: ilm talabida ustoz huzurida yashab, unga hamroh bo‘lish an’anasi.
* 00:23:25 — Ilm talab qilishda muayyan manhajiyotga amal qilishning ahamiyati.
* 00:24:20 — Akademik ta’lim bilan an’anaviy ilmiy ta’limni birlashtirish.
* 00:28:10 — Ustozsiz, faqat kitobga tayanib ilm olishga intiladigan talaba.
* 00:33:33 — Internet orqali ilm olish.
* 00:36:46 — Usulul fiqh ilmining ahamiyati.
* 00:42:34 — Talaba aqida ilmini qanday o‘rganishi kerak?
* 00:52:43 — «Tabsiratul adilla» kitobi.
* 00:58:10 — Takvin masalasi.
* 01:09:22 — «Uqudu rosmil muftiy» kitobi.
* 01:14:56 — Musofir talabalar orasida keng tarqalgan xatolar.
* 01:24:27 — Yakuniy nasihat.

😎 Telegram | Talabaga ta'lim-adab

#zarurat ⏺️Imom Rabboniy quddisa sirruhu aytadilar: "Islom olami bu davrda jiddiy ma’noda g‘ariblashdi. Bunday zamonda islomiyatni rivoji uchun (olimlar, talabalar va ilmiy faoliyatlarga) bir fulus (tanga) ehson qilish, minglab oltin-kumushga tengdir. Bu tole…

#manhajiyot
⏺️Talabaning ilm yo‘lidagi maqsadi:
- Ilmiy merosni (aqoid, hadis, tafsir, fiqh, mustalah, va boshqa barcha fanlarda olimlarning mazhab va mazhab tashqarisidagi xizmatlarini) chuqur anglash.
- O‘zida ilmiy malaka va salohiyat hosil qilish.

🟢Misrdagi Hanafiy mazhabining ustunlaridan biri Shayx Hozim Kiyloniy hafizahulloh

⏺️Ilm talabasi o‘z vaqtini to‘liq bag‘ishlashi lozim bo‘lgan besh amal bor:
- O‘rganaman (أدرس)
- Tushunaman (أفهم)
- Yozaman (أكتب )
- Yodlayman ( أحفظ)
- Takror qilaman (أراجع )

🟢Bularsiz qurilgan "talablik qasri"ning misoli - sohildagi qumdan yasalgani kabidir. Buni esa qurib ko'rgansiz. Endi mustahkamrog'ini quring.

😎 Telegram | Talabaga ta'lim-adab

#hofizlik
⏺️Abu Ubayd Qosim ibn Sallom rohimahulloh aytadilar:
«Qur’onni o‘zida jamlagan kishiga dunyoni butunligicha egallagan bo'lsa ham yer yuzidagi biror insonni o‘zidan boyroq deb bilish yarashmaydi.

✔️ G‘ariyb al-hadis, 4/64.

😎

https://www.instagram.com/stories/jamolxonkitobchi/3980160627414416546?utm_source=ig_story_item_share&stkn=MWtkajJ4djVubmRreA==

https://t.me/ArabiyKitoblari
🛒 Sotib olish uchun:
https://t.me/Kitobchi_1
☎️ Bog‘lanish: +998944505665

📊 “Yaxshilikka dalolat qiluvchi — uni qiluvchi kabidir.”
🕌 P.S. Siz ham onlayn kitob do‘konimiz rivojiga o‘z hissangizni qo‘shing

Darsligi 👇👇👇👇👇
https://t.me/nahukitob

#faqirlik
🔓 Payg'ambar alayhissalomdan rivoyat qilinadi: U zot aytdilar: "Me'roj kechasida Jahannam bilan tanishtirildim. Uning ahlining ko'pchligini "faqirlar" ekanligini ko'rdim.

Shunda sahobalar so'radi: Ey Allohning Rosuli moldan faqirlarmi?

U zot: "Ilmdan faqirlar",- dedilar

✔️ Imom G'azzoliy, Minhajul obidiyn

⏺️Rasmda: Ustozimiz Shayx Abdulmajid Juzjoniy Shayx Abdulmalik Sa'diy hafizahullohning ziyoratlarida

😎

#manhajiyyat
⏺️Har bir ilmda uchtadan matn yod oling: boshlang'ichlar uchun bir matn, o‘rta darajadagilar uchun bir matn va yuqori darajadagilar uchun bir matn.

Agar bunga imkoningiz yetmasa, ikkita, bunga ham qodir bo‘lmasangiz, hech bo‘lmaganda bitta matn yod oling. Bu — iymonning eng zaif darajasidir.
«Masalan, nahv ilmida:
- Ajurrumiyya,
- Alfiyya,
- Tas'hil».

✔️Alloma Favziy Kunatiy hafizahulloh.

😎

#tartib
📌Tolibi ilm o‘zining kundalik ilmiy mashg‘ulotlarini qanday tartibda yuritishi kerak?

🕯«Ziyrak tolib ilm har vaqt ikki xil dars bilan mashg‘ul bo‘ladi:
1. Biri — shariat ilmlaridan bo‘lgan dars
2. Ikkinchisi — vosita (olat) ilmlardan bo‘lgan dars.

U birinchi shariat ilmiga yuqori darajada e’tibor beradi, ya'ni ahamiyati yuqoriligi uchun uni ikkinchisidan ustun tutadi».

📚 "Tartib al-ulum" - Alloma Sajaqlizoda

Bu so‘zlar ilmiy tartib va ustuvorlik masalasida o‘ta muhim manba hisoblanadi. Ya'ni tolib ilm har doim ikki yo‘nalishda dars qiladi:
➡️ Shariat ilmlari – ya’ni:
- Qur’on tafsiri
- Hadis ilmi, (rivoyat va diroyat jihatidan)
- Fiqh (ahkomlar ilmi)
- Aqida (e'tiqod ahkomlari)
- Tasavvuf va boshqa din bilan bevosita bog‘liq ilmlar.
Bular talim yo'lidan ko'zlangan "maqosaid ilmlar"ning ayni o‘zidir. Tolib ilm aslida Allohning dinini o‘rganish uchun harakat qiladi. Bu fanlar esa shuning ayni o'zidir.

➡️ Vosita ilmlar (ulum aliyya) – ya’ni:
- Nahv (arab tili grammatikasi)
- Sarf (so‘zlarning yasalish ilmi)
- Mantiq (mantiqiy fikrlash, fikrlarni dalillash)
- Usul al-fiqh (fiqhiy hukmlarni chiqarish ilmi)
- Balog‘at va boshqa yordamchi ilmlari.
Bular vosita, yordamchi ilmlar bo'lib yuqoridagi shariat ilmlarini chuqur tushunish uchun xizmat qiladi.

🔻Nima qilish kerak?
Alloma Sajaqlizoda aytadilar:
“Tolib ilm ikkalasini birga o‘rganadi, lekin shariat ilmiga ko‘proq e’tibor qaratadi, unga ustunlik beradi.”

✔️Ilmning tartibi buzilsa, ya’ni vositani maqsad qilib qo‘yilsa ilm o‘rniga uning shakli hosil bo'ladi, xolos.

💬

#tafsir
📚 Tafsir ilmi: uning mazmuni va ilm tolibini shakllantirishdagi o‘rni | Shayx Ali Haniy hafizahulloh

✔️Suhbat mundarijasi:
00:00:00 — Kirish
00:02:45 — Shayxning tarjimai holi
00:07:32 — Tafsir ilmining ahamiyati va uning ta’rifi
00:21:50 — Tafsir maktablari
00:31:55 — Tafsir ilmining nahv ilmiga ehtiyoji
00:50:15 — To‘g‘ri tafsirlardan foydalanib, noto‘g‘ri tafsirlarni qanday tark etamiz?
00:59:45 — Tafsir va tadabbur o‘rtasidagi farq
01:04:14 — Ilm toliblarining tafsir ilmiga qiziqmay qo‘yishining sababi
01:18:30 — Tafsir ilmini o‘rganishni nimadan boshlash kerak?
01:27:15 — «Agar tafsir kitobidan boshlamoqchi bo‘lsam, qaysi kitobdan boshlay?»

😎

#mutolaa
⏺️Faqih Shayx Mahmud Dahla hafizahulloh kitob mutolaasi haqida tavsiyalarni yozyabdilar:
- O‘qishda ichingizda o‘qish bilan ovoz chiqarib o‘qishni navbatma-navbat qiling.
- Vaqti-vaqti bilan o‘rningizdan turib, xonangizda bir necha qadam yurib keling.
- Agar ayrim iboralarni tushunish siz uchun qiyin bo‘lsa, hozircha ularni o‘qib o‘ting. Agar mutolaada davomli va tirishqoq bo‘lsangiz, kelajak kunlarda o‘sha iboralarning “qulfi” albatta ochiladi.
- E’robdagi xato bilan o‘qishdan ehtiyot bo‘ling, chunki bu ma’noni o‘zgartirib yuborishi mumkin.
- Mutolaa majlisining oxirida o‘qiyotgan mavzuingizni yakunlab qo‘ying. Shunda keyingi safar mavzuning o‘rtasidan yoki shunga o‘xshash noqulay joydan boshlamaysiz.
- Kitobdagi ayrim kichik va qo‘shimcha masalalarni o‘qiyotganingizda, bobning asosiy sarlavhasini yoddan chiqarmang.
- Muallif va kitobni tahqiq qilgan olimning muqaddimasini o‘qishga alohida e’tibor bering.
- O‘qishni to‘xtatgan joyingizga belgi qo‘yib qo‘ying.
- Avvalo, tushunish qiyin bo‘lgan iboralarni boshqa manbalar orqali o‘zingiz yechishga harakat qiling. Buni darhol ustozlardan so‘rashga tayanib qolmang.
- Xato deb o‘ylagan narsangizni darhol tuzatishga shoshilmang.
- Kitob — sizning hamrohingiz. Shuning uchun narxi qimmatroq bo‘lsa ham, eng yaxshi va ishonchli nashrini tanlang.
- Kitobning hoshiyalariga o‘qiyotgan mavzuingizga aloqasi bo‘lmagan narsalarni yozmang.
- Muallif uchun ko‘proq duo qiling. Zero, bu ilmda futuhot — anglash va ilmiy ochilishlar sabablaridan biridir.
- O‘z fanining mutaxassisi bo‘lmagan kishi tahqiq qilgan kitobni sotib olishdan ehtiyot bo‘ling.
- Shar’iy ilmlarga oid kitoblarni tahorat bilan o‘qing.
- Siydik yoki katta hojat qistab turgan holatda kitob o‘qimang.
- Kitobni tugatganingizda, oxiriga uni o‘qib tamomlagan sanangizni va necha marta o‘qiganingizni yozib qo‘ying.
- Agar uyqu bosib ketsa, yotib uxlang.

✔️«Allohim, bizga o'qiganlarimizni manfaatli qilgin va bizni boshqalarga manfaat yetkazuvchi bandalaringdan qilgin!»

😎

#ilm
✔️Bu ilm yo'lining qanchalar ulug' ekanligini anglaganingizda edi...

⏺️Amirul mo‘minin Umar ibn Xattob roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:

«Bir kishi uyidan zimmasida Tihoma tog‘laridek gunohlari bilan chiqadi. Ilmdan bir narsa eshitadi qo‘rqadi, gunohlaridan qaytadi va tavba qiladi.

Natijada uyiga uning zimmasida birorta ham gunohi qolmagan holatda qaytadi. Bas, olimlarning majlislarini tark etmanglar!»

📚 «Miftahu daris sa'ada», 1/122

😎